Pawilony
czwartek, 30 sierpnia 2012 07:26

Pawilony w ogrodzeniu dziedzińca wstępnego (4 ćw. XVIII w.) wzniesione zostały, już po śmierci Jana Klemensa Branickiego, z mecenatu Izabeli z Poniatowskich Branickiej.

Po raz pierwszy zaznaczone zostały na tzw. planie Beckera z 1799 r. Nie zachowały się, niestety, żadne dokumenty, które potwierdzałyby dokładną datę ich powstania. Nieznane jest także ich pierwotne przeznaczenie. Być może wzniesione zostały jako architektoniczne dopełnienie projektowanej przez hetmana kompozycji przestrzennej, a ich funkcja była już kwestią wtórną.

Budynki te były wielokrotnie w swej historii przebudowywane i dostosowywane do doraźnych potrzeb ich użytkowników. Przed rozpoczęciem remontu przeprowadzono więc kompleksowe rozpoznanie obiektów. Pozwoliło to ustalić, że pawilony z pewnością nie pełniły roli studni (badania wykopaliskowe nie potwierdziły istnienia cembrowin), na co mógł wskazywać podpis pod zachowanym rysunkiem projektowym Studnia w Białymstoku. Badania te doprowadziły natomiast do odsłonięcia w pawilonie południowym fragmentów interesujących konstrukcji kamienno–ceglanych, datowanych na XVIII, XIX i początek XX wieku. Niestety, zostały one w części zniszczone podczas prac budowlanych prowadzonych wewnątrz budynku na przełomie lat 60. i 70. XX w. Interpretacja wyników tych badań jest nadal otwarta. Pierwotnie przypuszczano, że odkryte w nim relikty są częścią kanału sanitarnego, odsłoniętego w trakcie prac ziemnych związanych z modernizacją kanalizacji sanitarnej Pałacu Branickich. Obecnie, po całkowitym odsłonięciu i oczyszczeniu tych konstrukcji, nie wyklucza się, że środkowa część najstarszych fundamentów tego pawilonu mogła być podstawą dźwigającą machinę napędzającą fontanny na dziedzińcu wstępnym.

Prace restauratorskie przy obu pawilonach, mające na celu odtworzenie ich pierwotnego wyglądu, trwały od sierpnia 2008 r. do września 2009 r. (Hydrobud Kielczyk Sp. J., Białystok). Odtworzono wówczas wejścia główne do budynków od strony dziedzińca. Przywrócono elewacjom pierwotną kolorystykę, a na kopułach pozłocono wazy wieńczące latarnie i wymieniono gont. Przy współpracy Muzeum Podlaskiego w Białymstoku pod posadzkami obu pawilonów utworzono lapidaria z ekspozycją archeologiczną. Obecnie wnętrza obu pawilonów zostały zaadaptowane na potrzeby Multimedialnego Centrum Informacji Turystycznej.