Zespół kamiennych rzeźb ogrodowych
czwartek, 30 sierpnia 2012 07:32

Zespół kamiennych rzeźb ogrodowych stanowi jedynie część osiemnastowiecznej dekoracji rzeźbiarskiej Ogrodu Branickich, liczącej pod koniec życia hetmana 42 posągi i 32 wazy, kamienne i drewniane.

Należy przypuszczać, że dekoracji tej było znacznie więcej, ale brak szczegółowych przekazów archiwalnych uniemożliwia określenie jej dokładnej liczby. Wiadomo natomiast, że nie zachowały się rzeźby zdobiące: fontanny w ogrodzie górnym (4 putta), bordiury parterów (16 puttów), balustradę okalającą salon ogrodowy (34? na przemian putta i wazy), wejścia z salonu ogrodowego do boskietów (8 herm satyrów i 4 kolumny z wazami), niszę w rejonie Pawilonu Chińskiego (1 rzeźba Marsa), ujścia kaskad w murze oporowym (2 maski Neptuna), zamknięcie osi kompozycyjnej Altany Chińskiej (1 rzeźba Amfitryty?) oraz wejście na most (2 rzeźby Gladiatorów wykonane z ołowiu).

Na tle zachowanych w Polsce osiemnastowiecznych rzeźb zespół białostocki, pomimo że liczebnie zubożony, jest po warszawskim Ogrodzie Saskim drugim co do wielkości. Bezpośrednich pierwowzorów rzeźb białostockich należy szukać wśród rzeźb francuskich epoki Ludwika XIV, odwołujących się do ogólnie znanych i podziwianych posągów antycznych.

Obecnie składa się z 19 rzeźb kamiennych. Trzynaście pochodzi z połowy XVIII w. (Bachus, Flora, Diana, Nimfa z orszaku Diany, dwa Sfinksy z puttami, Satyr oraz trzy pary dekoracyjnych waz z: maskami, głowami faunów i smokami). Sześć zrekonstruowano podczas powojennej odbudowy rezydencji (Akteon, Apollo, Adonis i Wenus oraz dwie wazy z głowami faunów). W latach 1997-2000 oraz 2007-2009 rzeźby poddano zabiegom konserwatorskim i restauratorskim (Małgorzata Andron i Monika Kąkolewska; Michał Jackowski).

Po zakończeniu prac rewaloryzacyjnych w salonie ogrodowym, 18 rzeźb na postumentach znowu zdobić będzie aleję główną (8 figuralnych i 8 waz) oraz wejście na most (2 Sfinksy z puttami). Zgodnie z osiemnastowieczną zasadą rzeźby zostaną ustawione naprzeciw siebie parami, a figury w rzędzie - na przemian, kobieca i męska. Natomiast herma Satyra (obecnie stojąca w pałacowej sieni) powróci do Ogrodu Branickich po zakończeniu prac w szpalerach boskietów.