Parawan ogrodowy
czwartek, 30 sierpnia 2012 07:35

Parawan ogrodowy, zwany „Ścianką Neogotycką” (ok. 1750 r.) jest obecnie ostatnim, zachowanym obiektem, spośród wielu tego typu elementów, zamykających osie widokowe dawnej białostockiej rezydencji Branickich.

Oprócz zamknięcia widoku z okien apartamentu Izabeli Branickiej, ten architektoniczny element zasłaniał wejście do piwnic pod dawną Altaną Chińską. Za życia hetmana Branickiego ścianka miała półkoliście zamkniętą niszę z namalowanym w niej freskiem o nieustalonej dzisiaj tematyce. Zmiana łuku niszy na ostrołukowy dokonana została z inicjatywy Izabeli Branickiej w 4 ćw. XVIII w. i jest jedynym zachowanym elementem „gockim” w całej barokowej rezydencji.

Parawan ogrodowy był wielokrotnie remontowany. Wówczas sukcesywnie znikało bogactwo jego architektonicznej formy. W okresie międzywojennym Józef Blicharski namalował w niszy ścianki wizerunek Matki Boskiej Ostrobramskiej (najprawdopodobniej po 2.07.1927 r. – dniu koronacji wileńskiego obrazu), a po bokach dekoracyjne ornamenty kwiatowe zwieńczone głowami aniołów. Wszystko utrzymane było w stylistyce młodopolskiej. Przed wybuchem II wojny światowej po raz kolejny ściankę odnowiono. Znikły wówczas flankujące niszę dekoracje roślinne, a w niszy pojawił się obraz Matki Boskiej Ostrobramskiej, przypisywany Eugeniuszowi Kazimierowskiemu. Przetrwał on działania wojenne w nienagannym stanie. We wczesnych latach powojennych zniknął na zawsze, nie zostawiając po sobie, jak wykazały przeprowadzone badania, najdrobniejszego śladu.

Z uwagi na brak przekazów na temat charakteru i treści malowidła XVIII-wiecznego, które stanowiło główny element kompozycyjny parawanu, podjęto decyzję o odtworzeniu stanu z okresu międzywojennego jako udokumentowanie pewnej fazy przekształceń białostockiej rezydencji. 

W latach 2004-2005, z inicjatywy Komitetu Obywatelskiego Odbudowy Kaplicy Matki Boskiej Ostrobramskiej, Miasto zleciło wykonanie generalnego remontu konserwatorskiego parawanu ogrodowego (Hydrobud s.c., Białystok). W niszy przywrócono wizerunek inspirowany malowidłem Józefa Blicharskiego (Maciej Dąbrowski, Białystok).